تنها کسانی که می جنگند و به زندان می افتند و بازجویی می شوند، ممکن است از پاسخ هایی که داده اند ناراضی باشند. آنها که نمی جنگند، بازجویی هم نمی شوند، و آنها که بازجویی نمی شوند، بدیهی است که پاسخ های بد هم نمی دهند تا از دادن چنان پاسخ هایی دلگیر و شرمنده باشند.

مدعیان پر مدعا از آن رو می توانند همه مبارزان و مومنان و معتقدان را مورد تهاجم قرار دهند و خود بر کنار از تهاجم دیگران بمانند، که هرگز در مخاطره نبوده اند، اهل میدان نبوده اند، مرد اقدام نبوده اند. بزدل، هرگز متهم نخواهد شد به اینکه در معرکه ای به قدر کفایت، شجاعت بروز نداده است، زیرا در معرکه یی نبوده تا شجاعتی – به هر مقدار – نشان داده باشد تا در معرض اتهامی قرار بگیرد.

گزیده از کتاب "آتش بدون دود" جلد چهارم، واقعیت های پرخون

آری، اینگونه اند مردمی که حق دانستن و قضاوت کردن، این حیاتی ترین حقوق خویش را به دیگران واگذار می کنند، و راه شان را نه با تکیه بر آگاهی و شناخت، بل بر اساس اعتماد یکپارچه به رهبران می پیمایند و تسلیم اراده ی کسانی می شوند که مصالح ایشان، چه بسا، همیشه با مصالح و آرمان های توده ها یکی نباشد.

امروز، چشم به حرکت رهبری می دوزند که روزگاری، به دلیلی، کسب حیثیتی کرده است – شاید کاذب – و به راه او می روند؛ و فردا، به دلیلی دیگر، روی از او می گردانند و به جبهه ی دیگری نقل مکان می کنند؛ و در همان حال، ساده لوحانه و معصومانه آلت فعل اند و بر انگیخته شده به دست کسانی که منافع شان، رشد آگاهی توده ها را ایجاب نمی کند.

و تا آن هنگام که راهبران و پیشگامان، مظهر اراده آگاه توده ها نباشند، و توده ها، سوای شعور تاریخی شان، خود به مرحله تحلیل عینی لحظه به لحظه حوادث نرسند، فریب خوردن، و به بیراهه کشانده شدن، و تن به تقدیر آوارگی و درماندگی سپردن، برای توده ها، امری است نه چندان غریب و بعید.

آنها که نمی جویند و نمی پرسند و نمی شناسند، خیل کوران را مانند، دلبسته بن عصای بینایی؛ و وای اگر آن بینا به راه خویشتن برود نه راهی که کوران را آرزوست؛ و وای اگر آن به ظاهر بینا، خود در معنا کوری باشد که بن عصای بیگانه ای را گرفته باشد.

و تا روزگار چنین است، خوب یا بد، ستاره حکومت خواهد کرد.

کتاب اول، گالان و سولماز

به کوچه ها آب پاشیده ام،

وقتی که یارم می آد، گرد و خاک نشه،

اینطوری بیاد، اینطوری بره،

بینمون دلخوری پیش نیاد،

تو سماور آتیش ریخته ام،

تو استکان قند انداخته ام،

یارم رفته، تنها مونده ام،

چه عزیزه وجود یار،

چه شیرینه وجود یار،

به کوچه ها آب پاشیده ام،

وقتی که یارم می آد، گرد و خاک نشه.

وقتی خسته و کوفته از راه برسی و ببینی کسی خونه نیست و تنهایی و برق هم رفته باشه، بعد ببینی که وسیله روشنایی کار نمی کنه و مجبور باشی که یه شمع نصفه روشن کنی، می تونی شام بخوری و چون تنهایی خیلی کم می تونی بخوری، بعد می ببینی که شمع داره تموم می شه و تموم شد. تنها کاری که می شه کرد، گذاشتن یه آهنگ غمگینه و فکر کردن. فکر، فکر، فکر.

باید شاد باشم؟ آره، خیلیا آرزوی قبولی از کنکور ارشد رو دارن و مخصوصا از شریف. آره، به یکی از بزرگترین آرزوهای زندگیت رسیدی، دانشجوی شریف شدن، آرزوی تقریبا ده ساله. آره، برای رسیدن به یکی از بزرگترین هدفهات، خدمت به انسانها، یه قدم بزرگ برداشتی. آره، همراه صمیمی ترین دوستهات هستی، دوستی هایی که بعد این مدت، به 8 سال می رسه. آره، کسایی که می دونن چه خبره، می دونن چی کار کردی. آره، می تونی با افتخار بگی دانشجوی ارشدی. آره، باید باشی.

باید غمگین باشم؟ نه، حرف دیگران به درک، خودم می دونم چه تلاشی کردم و دوستانم می دونن چی دارم می شم، همین کافیه. نه، خانواده ای دارم که تحت سخت ترین شرایط کمکم کردن، اینجا هم کمکم می کنن. نه، به قول یکی از صمیمی ترین دوستام، بعضی جاها خدا یه کمکی می کنه که نمی دونی چی شد، این حرفت رو با تمام وجودم باور می کنم. مرسی که هستی و مرسی که دلداریم دادی. دوست خوب همیشه خوبه، از آب هم وجودش لازم تره. نه نباید غمگین باشی.

پ.ن.: از همه دوستانم که یا زنگ زدن و یا باهام چت کردن و بهم تبریک گفتن، ممنونم.

1- داریم می ریم رستوران غذا بخوریم، صندوق دار هی نچ نچ می کنه، اول فکر می کنم که داره به برنامه تلویزیون نچ نچ می کنه، بعد که خوب نگاه می کنم، یه مامور مرد داره یه دختر رو با لگد سوار ماشین می کنه، همه دارن نگاه می کنن، یکیشون هم من. بعد نیم ساعت که غذا رو دارم می خورم، هیچی یادم نیست.

2- صف اتوبوس ایستادم، منتظرم اتوبوس بیاد، پشت سریم می گه: آقا گرمای امسال تو پنجاه سال اخیر بی سابقه بوده، اون یکی می گه: خوب وضع مملکت این باشه، هوا هم اینطوری می شه، می گه: بله آقا، این همه خورشید گرفتگی و ماه گرفتگی همه اش عذابه.

3- تو اتوبوس داریم می ریم، تکیه دادم به میله و با دستم هم یه میله رو گرفتم، یه آقایی می گه: آقا این دستت رو ول کن، شما که تیکه دادی، می گم: آخه اگه اتوبوس ترمز بزنه، جلو می رم. می گه: اتوبوس جلو می ره، اما هیچوقت جلو نمی ریم، داریم عقبگرد می کنیم.

4- دارم مجله می خونم، یه جاش عکس یه پچه یتیم روسی هستش که تو آمریکا زندگی می کنه و به خاطر انشایی که نوشته برنده مسابقه ناسا شده و با روبات مریخ نورد ناسا عکس گرفته. یاد بچه یتیمی می افتم که تو زنجان زندگی می کنه و تو صورتش جای یه سوختگی هست.

5- سوار اتوبوس شدم و چون صندلی خالی نیست کنار پنجره ایستاده ام، سرم رو از پنجره می آرم بیرون، بادی خنک صورتم رو نوازش می ده، یه ده دقیقه ای سرم بیرون از پنجره است، داریم می رسیم به خونه، سرم رو می آرم تو، گرمای داخل اتوبوس اذیتم می کنه.

6- پیاده شدم و دارم از داخل پارک نزدیک خونه رد می شم، سرم رو بالا می آرم و به آسمون نگاه می کنم. ستاره شمال رو می بینم، می دونستی همیشه با دیدنش یاد تو می افتم؟

Evening falls

When the evening falls, and the day light is fading

From within me calls, could it be I am sleeping?

For a moment I stray, then it holds me completely

Close to home, I cannot say

Close to home, feeling so far away

As I walk the room, there before me a shadow

From another world, where no other can, can follow

Carry me to my own, to where I can cross over

Close to home - I cannot say

Close to home, feeling so far away

Forever searching, never right, I am lost in the oceans of night

Forever hoping I can find, memories, those memories I left behind

Even thought I leave, will I go on believing

That this time is real, am I lost in this feeling?

Like a child passing through

Never knowing the reason

I am home, I know the way